leren gericht op wendbaar gebruik is altijd het doel, toch? Fontys Educational Designers FED

Leren gericht op wendbaar gebruik is altijd het doel, toch?

De discussiemolen in onderwijsland draait overuren. Langzaam wordt iedereen dolgedraaid en verliezen we met zijn allen het overzicht heb ik het idee. Leren in formele (op school) zin is de laatste jaren zo complex gemaakt door de wetgeving maar ook door de betrokkenen zelf. De transparantie in het systeem en het delen van de gedachten erover hebben ervoor gezorgd dat er steeds meer meningen zijn die de discussie voeden.

Wat is de kern…
Van leren nu eigenlijk? Volgens mij kan er geen misverstand over bestaan dat leren inhoud dat je nieuwe neurale verbindingen aanmaakt in je hersenen. Het is een natuurlijk principe dat in de loop van de tijd geforceerd is opgenomen in schoolprogramma’s. We zijn er steeds meer en meer in gaan geloven dat we die nieuwe neurale verbindingen op formele momenten kunnen afdwingen in ieder onafhankelijk brein. De vraag is of het de rol van het formele onderwijs is om geforceerd neurale verbindingen tot stand te brengen? 

De geschiedenis…
Heeft ervoor gezorgd dat er verschillende stromingen in het formele onderwijs zijn ontstaan. Denk daarbij aan het behaviorisme, cognitivisme, constructivisme en dergelijke benamingen die als stroming een bepaalde benadering van leren vertegenwoordigen. In de loop van de jaren zijn er ook competentieprofielen ontstaan, in eerste instantie zijn deze ontstaan door een samenwerking met het bedrijfsleven. Het profiel van werknemers dat zij nodig hadden is verwerkt naar profielen die vervolgens zijn vertaald naar onderwijsprogramma’s. De vraag is of we nu nog voor hele gerichte beroepsprofielen opleiden? Ik denk meer aan een domeinprofiel…?

Nieuwe neurale verbindingen…
Kunnen tot stand komen door allerlei (leer)activiteiten die zowel formeel als informeel plaats kunnen vinden. In de natuurlijke basis is iedereen zijn brein opgebouwd uit dezelfde elementen. Echter de werking van het leren werkt bij iedereen anders. Vandaar ook dat je kunt spreken over een leerstrategie en natuurlijk zijn ‘leerstijlen’ hierbij ook een vaak genoemd begrip. Het is een onderwijsmythe volgens sommigen, het gaat in mijn ogen echter om de benadering van het begrip leerstijl. Het is niet iets vaststaands of een hokje waar je in moet passen. In het geval van Kolb is het vooral de fase waarin je de leercyclus instapt. Wat mij betreft gaat het erom dat je beseft dat ieder individu een ander instapmoment prefereert om nieuwe dingen te leren en dat dit ook per onderwerp verschillend kan zijn.

Een leerervaring…
Kan worden ontworpen door docenten. Een (leer)ervaring is opgebouwd uit meerdere onderdelen. Denk hierbij aan emoties, omgeving, zintuigen, activiteiten, deelgenoten enzovoorts. De kern van het werk wat een docent doet is het voorbereiden en uitvoeren van leerervaringen voor een groep lerenden. Wanneer dit in een formele context gebeurt dan zie je dat er vaak maar gebruik wordt gemaakt van heel beperkte invulling van bovengenoemde onderdelen. Moeten leerervaringen altijd leuk zijn? Nee, dit is zeker geen voorwaarde wat mij betreft. Betekent dit dan dat het niet leuk moet zijn?

Het doel moet altijd zijn…
Leren voor wendbaar gebruik! Wanneer we mensen iets laten leren in formele contexten zou dit altijd moeten zijn omdat het voor wendbaar gebruik is bedoelt. Daarmee bedoel ik in heel simpele taal dat ze het geleerde moeten kunnen toepassen in de ‘buiten’ wereld. Oké, wanneer je iets leert spreken we ook wel over het begrip ‘transfer’. Het doel van een leerprogramma in een schoolgebouw zou moeten zijn dat je het daarbuiten moet kunnen toepassen.

Het voorbeeld van een student die heel goed is in wiskundige sommen oplossen op papier en niet weet hoe hij de schuinte van een tegel moet aftekenen tijdens zijn bijbaan als stratenmaker is snel gemaakt. Dergelijke voorbeelden houden in dat het geleerde alleen opnieuw toegepast kan worden als de sommen die opgelost moeten worden hetzelfde zijn of sterk op elkaar lijken. Het geleerde heeft dan een sterke vorm van ‘reproductie’ in zich en dus een kleine transfer waarde. Wanneer het doel is om het leren wendbaar te kunnen gebruiken dan moet dat ook geïntegreerd zijn binnen het onderwijsprogramma. En wanneer het doel ‘reproduceren’ is dan moet tenminste duidelijk zijn welke relatie dat doel heeft met het wendbare gebruik ervan.

##bewust heb ik geen bronnen vermeld en zoveel mogelijk geprobeerd om ‘onderwijskundige taal’ te vermijden. Dit omdat het in mijn ogen helemaal niet gaat om de wetenschappelijke onderbouwing bij de bedoeling van leren. De wetenschap rondom leren is bedoeld om de knoppen waaraan gedraaid kan worden tijdens het leren te leren kennen. Niet om de standen van de knoppen te standaardiseren, dit is namelijk zo omdat ieder individu op een andere manier zijn neurale netwerken voedt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *